تغییرات جدید سیستم پناهندگی کانادا

اداره مهاجرت کانادا اعلام کرده است که مقررات جدید رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی از ۳ نوامبر ۲۰۲۶ اجرا شده‌اند. این تغییرات، مراحل ثبت درخواست، مهلت تکمیل مدارک، بررسی‌های اولیه و دسترسی متقاضیان واجد شرایط به مجوز کار را برای متقاضیان مشخص‌تر می‌کنند. هدف دولت از تغییرات جدید سیستم پناهندگی کانادا این است که پرونده‌ها با مراحل روشن‌تری پیش بروند و تأخیرهای غیرضروری کمتر شود.

برای متقاضیان، مهم‌ترین نکته این است که طبق مقررات جدید، اعلام قصد پناهندگی، ثبت رسمی درخواست و تکمیل پرونده، مراحل جداگانه‌ای در فرایند درخواست پناهندگی هستند. بنابراین، صرفاً ثبت اطلاعات اولیه در سامانه به این معنا نیست که همه مراحل درخواست پناهندگی انجام شده است. در ادامه، تغییرات جدید سیستم پناهندگی کانادا را بررسی می‌کنیم.

درخواست پناهندگی چگونه ثبت می‌شود؟

یکی از تغییرات اصلی، معرفی فرایند آنلاین یکپارچه برای درخواست‌های پناهندگی است، چه درخواست از داخل کانادا مطرح شود و چه در مرز یا فرودگاه. دولت با این تغییر می‌خواهد از دوباره‌کاری در دریافت اطلاعات و مدارک جلوگیری کند و مراحل درخواست را برای متقاضیان قابل‌فهم‌تر کند.

برای افرادی که از داخل کانادا درخواست می‌دهند، مراحل ثبت درخواست پناهندگی به این شکل است:

1-اعلام قصد پناهندگی در سامانه: متقاضی ابتدا در پورتال اداره مهاجرت به پرسش‌ها پاسخ می‌دهد و اعلام می‌کند که قصد درخواست پناهندگی دارد.

2-حضور در جلسه: متقاضی سپس برای ملاقات حضوری با افسر دعوت می‌شود و در این مرحله، درخواست پناهندگی خود را به‌صورت رسمی مطرح می‌کند.

3-تکمیل درخواست و مدارک: اگر پرونده واجد شرایط ارجاع به هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا یا IRB  باشد، متقاضی برای ارسال درخواست کامل و مدارک لازم، ۶۰ روز فرصت خواهد داشت.

نکته مهم: این مهلت با درخواست متقاضی، فقط یک بار و به مدت ۳۰ روز قابل تمدید است. در نتیجه، متقاضی نباید فرض کند که برای آماده‌کردن مدارک زمان نامحدودی دارد یا مهلت او به‌طور خودکار تمدید می‌شود.

برای مثال، فردی که اطلاعات اولیه را در پورتال ثبت کرده است، هنوز باید مراحل بعدی، از جمله جلسه حضوری و تکمیل مدارک را دنبال کند. ثبت اولیه درخواست، جای پرونده کامل را نمی‌گیرد. ضمن اینکه سرعت تکمیل این مراحل می‌تواند بر زمان دسترسی متقاضی به مجوز کار نیز اثر بگذارد.

پیش از ارجاع پرونده چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟

تکمیل مدارک به این معنا نیست که پرونده پناهندگی بلافاصله وارد مرحله رسیدگی می‌شود. پیش از ارجاع پرونده به هیئت مهاجرت و پناهندگی یا IRB، نهادهای همکار اداره مهاجرت بررسی‌هایی درباره مسائل امنیتی، سوابق کیفری، شرایط پذیرش متقاضی و صحت روند پرونده انجام می‌دهند. مقررات جدید برای انجام این بررسی‌ها محدودیت زمانی تعیین می‌کنند تا فقط پرونده‌های آماده رسیدگی به IRB ارجاع شوند.

به زبان ساده، واجد شرایط بودن برای ارجاع پرونده با پذیرفته‌شدن درخواست پناهندگی تفاوت دارد. ارجاع به این معناست که پرونده می‌تواند وارد مرحله رسیدگی در IRB شود، نه اینکه دلایل پناهندگی متقاضی تأیید شده باشد. هدف تغییر جدید نیز این است که بررسی‌های اولیه تا حد امکان پیش از این مرحله انجام شوند و جلسات رسیدگی به دلیل آماده‌نبودن پرونده عقب نیفتند.

اطلاعیه اداره مهاجرت، مدت دقیق همه این بررسی‌ها یا زمان قطعی تصمیم‌گیری نهایی را مشخص نکرده است. بنابراین، نباید از اجرای مقررات جدید نتیجه گرفت که همه پرونده‌ها از این پس در یک بازه زمانی ثابت به نتیجه می‌رسند.

شرایط پرونده‌های پناهندگی رها شده یا انصراف داده شده

مقررات جدید، وضعیت پرونده‌های انصراف‌داده‌شده و پرونده‌هایی را که احتمال رهاشدن آن‌ها وجود دارد نیز روشن‌تر می‌کند. اگر پرونده هنوز به هیئت مهاجرت و پناهندگی یا IRB ارجاع نشده باشد، متقاضی می‌تواند تصمیم خود برای انصراف را به‌صورت کتبی اعلام کند. همچنین، انجام‌ندادن اقدامات لازم برای ادامه درخواست ممکن است باعث شود پرونده رهاشده (Abandoned) تشخیص داده شود.

البته این دو وضعیت یکسان نیستند. در انصراف، متقاضی تصمیم خود را اعلام می‌کند، اما در پرونده رهاشده، پرونده به‌دلیل انجام‌ندادن مراحل لازم توسط متقاضی، نیمه‌کاره مانده است. مقررات جدید مشخص می‌کنند که اگر IRB پرونده را رهاشده تشخیص ندهد، متقاضی برای ادامه آن باید چه اقداماتی انجام دهد. در این آپدیت همچنین شرایط بازگرداندن بعضی پرونده‌های انصراف‌داده‌شده به جریان رسیدگی مشخص شده است.

چه شرایطی برای خانواده‌ها و افراد آسیب‌پذیر در نظر گرفته شده است؟

در کنار تغییر مراحل پرونده، مقررات جدید برای افرادی که به حمایت بیشتری نیاز دارند نیز ضوابط روشن‌تری تعیین کرده‌اند. افراد زیر ۱۸ سال و کسانی که نمی‌توانند روند رسیدگی را به‌طور کامل درک کنند، ممکن است به نماینده تعیین‌شده نیاز داشته باشند. مقررات جدید، زمان تعیین این نماینده، شرایط و مسئولیت‌های او و زمان پایان مسئولیتش را مشخص‌تر می‌کنند.

استثنای ثبت درخواست در سال اول حضور در کانادا

بر اساس قوانین جدید پناهندگی، متقاضیانی که بیش از یک سال از اولین حضورشان در کانادا گذشته باشد، امکان ثبت درخواست پناهندگی را ندارند. بر اساس توضیح اداره مهاجرت در اطلاعیه جدید خود، افرادی که در سال اول حضور خود در کانادا از طریق پورتال ثبت‌نام می‌کنند و قصد درخواست پناهندگی را اعلام می‌کنند، می‌توانند واجد شرایط برنامه پناهندگی کانادا باشند، حتی اگر پیگیری سایر مراحل پناهندگی را به بعد موکول کنند. البته متقاضی همچنان باید مهلت‌های تعیین‌شده برای حضور در جلسه و تکمیل مدارک را رعایت کند.

این موضوع برای کسانی مهم است که مرحله اعلام قصد پناهندگی را در سال اول انجام می‌دهند، اما مراحل بعدی پرونده آن‌ها پس از آن ادامه پیدا می‌کند. این استثنا به معنی پذیرش خودکار درخواست پناهندگی این افراد نیست.

همچنین کودکان بدون همراه در کانادا، می‌توانند بعد از یک سال از ورود به کانادا برای پناهندگی اقدام کنند و مشمول محدودیت یک ساله نخواهند شد.

شرایط دریافت مجوز کار برای متقاضیان پناهندگی

اداره مهاجرت رویکرد فعلی صدور مجوز کار برای متقاضیان واجد شرایط پناهندگی را دائمی کرده است. بر این اساس، افراد واجد شرایط پس از ارسال درخواست کامل می‌توانند مجوز کار دریافت کنند تا در زمان انتظار برای تصمیم پرونده پناهندگی، امکان تأمین هزینه‌های زندگی خود را داشته باشند.

نکته مهم این است که ثبت اولیه قصد پناهندگی به‌تنهایی به معنی دریافت مجوز کار نیست. زمان دسترسی به مجوز کار همچنان به سرعت تکمیل مراحل درخواست بستگی دارد. برای مثال، اگر متقاضی ارسال مدارک لازم را عقب بیندازد، نباید انتظار داشته باشد که زمان دریافت مجوز کار او بدون تغییر بماند. اطلاعیه جدید اداره مهاجرت کانادا، زمان ثابتی را برای صدور مجوز کار همه متقاضیان اعلام نکرده است.

در عمل، مهم‌ترین اقدام برای متقاضی پناهندگی این است که بداند پرونده‌اش دقیقاً در کدام مرحله قرار دارد. آیا فقط قصد پناهندگی را اعلام کرده، درخواست را در ملاقات حضوری مطرح کرده یا پرونده کامل را فرستاده است؟ پیگیری دعوت‌نامه‌ها، آماده‌کردن مدارک در مهلت مقرر و درخواست به‌موقع تمدید، باعث می‌شود تا مراحل پرونده به دلیل اقدام ‌نکردن خود متقاضی متوقف نشود.

اجرای این تغییرات به این معنا نیست که درخواست‌های پناهندگی حتماً پذیرفته می‌شوند یا مجوز کار زودتر صادر می‌شود. برای متقاضی، مهم‌ترین نکته این است که بداند ثبت اطلاعات اولیه در پورتال پایان کار نیست، بلکه باید در جلسه حضوری شرکت کند و مدارک لازم را هم در مهلت تعیین‌شده بفرستد.

اگر درباره شرایط درخواست پناهندگی تردید دارید یا به انصراف فکر می‌کنید، پیش از هر اقدامی با وکیل یا مشاور دارای مجوز مشورت کنید تا بدانید تصمیم شما چه اثری بر پرونده‌تان خواهد داشت.