راهنمای جامع حقوق مهاجران در کانادا
کانادا یکی از محبوبترین مقاصد مهاجرتی جهان است، بهخصوص برای کسانی که به دنبال فرصتهای شغلی، تحصیلی، خانوادگی یا پناهندگی هستند. از همان لحظهای که وارد مرزهای این کشور میشوید، یا حتی قبل از آن، قوانین و حمایتهایی وجود دارد که وضعیت شما را بهعنوان مهاجر تعیین میکنند.
اما یکی از پیچیدگیهای اصلی فرآیند مهاجرت، فهم حقوق قانونی و حمایتهای قابل دسترس برای مهاجران است. این حقوق شامل حمایتهای انسانی، حقوق کار، دسترسی به خدمات عمومی و حمایت حقوقی در برابر تبعیض و سوءاستفاده میشود. در واقع، حقوق مهاجران در کانادا نهفقط توسط قانون مهاجرت، بلکه از طریق منشور حقوق و آزادیهای کانادا و قوانین فدرال و استانی تضمین میشود.
در این مقاله، بهطور مفصل به حقوق مهاجران در کانادا، حمایتهایی که میتوانند از آن بهرهمند شوند، و چالشها و موانع حقوقی پیشروی آنها میپردازیم.
چارچوب حقوقی مهاجران: منشور حقوق و آزادیها
یکی از مهمترین ستونهای حمایت از حقوق مهاجران در کانادا، منشور حقوق و آزادیهای کانادا است. این منشور بخشی از قانون اساسی کانادا است و تضمینکننده حقوق بنیادی برای تمام افرادی است که در این کشور زندگی میکنند، چه شهروند باشند چه مهاجر باشند.
حقوق کلیدی تحت منشور
این حقوق حتی قبل از دریافت اقامت دائم یا شهروندی نیز برای مهاجران معتبر است. منشور حقوق و آزادیها حقوق زیر را برای همه افراد در کانادا تضمین میکند:
- حق برابری و ممنوعیت تبعیض براساس نژاد، مذهب، جنسیت، ملیت و غیره
- آزادی بیان، تجمع و عقیده
- حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی
- حقوق دادرسی عادلانه
- دسترسی برابر به عدالت و خدمات عمومی
حقوق کار و اشتغال برای مهاجران
یکی از کلیدیترین بخشهای زندگی مهاجران در کانادا، حقوق و حمایتهای شغلی است. چه مهاجر دارای مجوز کار موقت باشد و چه اقامت دائم، دسترسی به قوانین کار عادلانه از حقوق مهم هر فرد محسوب میشود. در صورت نقض حقوق کاری، مانند تبعیض، اعمال شرایط ناعادلانه یا تاخیر در پرداخت حقوق، مهاجران میتوانند شکایت خود را از طریق Service Canada یا کمیسیونهای حقوق بشر شکایت کنند. آنچه قانون کار کانادا تضمین میکند: مهاجران، همانند شهروندان کانادایی، از حقوق برابر در محیط کار برخوردار هستند، از جمله:
- حق دستمزد برابر برای کار برابر
- محیط کار امن و بدون تبعیض
- دسترسی به مرخصی و مزایا مطابق قوانین فدرال یا استانی
- حق شکایت از کارفرما به مراجع حقوقی
حقوق کارگران خارجی موقت: کارگران موقت نیز حقوق مشابهی دارند، از جمله اینکه قرارداد کاری باید واضح باشد و زبان قابل فهم داشته باشد، و در صورت نقض قوانین کار، امکان گزارش تخلف به مراجع مربوطه وجود دارد.
دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی
کانادا دارای یکی از نظامهای مراقبت بهداشتی عمومی در جهان است که اغلب از طریق دولتهای استانی و قلمرویی اجرا میشود. حقوق درمانی مهاجران:
- مهاجران دارای وضعیت اقامت (موقت یا دائم)، بسته به استان محل سکونت، دسترسی به بیمه درمانی عمومی را دارند.
- خدمات اولیه مانند ملاقات با پزشک، خدمات اورژانسی، بستری شدن در بیمارستان و آزمایشهای پزشکی، بهطور عمومی تحت پوشش هستند.
- در برخی استانها ممکن است دوره انتظار تا ۳ ماه برای فعال شدن بیمه درمانی وجود داشته باشد، و در این مدت بیمه خصوصی توصیه میشود.
تغییرات ۲۰۲۶: از اول می ۲۰۲۶، برخی خدمات درمانی تحت برنامه موقت (IFHP) نیازمند پرداخت سهم هزینه (co-payment) خواهند بود، در حالی که خدمات پایه همچنان بهطور کامل پوشش داده میشوند.
حقوق خانوادگی و زندگی اجتماعی
کانادا به ارزش خانواده تأکید زیادی دارد و سیستم مهاجرتی آن مسیرهایی برای پیوستن خانواده فراهم میکند. مهاجران حق دارند همسر، شریک زندگی یا فرزندان وابسته خود را تحت شرایط مشخص به این کشور بیاورند. این مسیرها اغلب نیازمند اثبات رابطه خانوادگی، تمکن مالی و انطباق با قوانین مهاجرتی هستند. برنامههای حمایت خانواده شامل موارد زیر است:
- اسپانسرشیپ همسر/شریک زندگی
- حمایت از فرزندان وابسته
- امکان دسترسی خانواده به خدمات بهداشتی و آموزش
حقوق پناهندگان و حمایت بینالمللی
یکی از وجوه مهم حقوق مهاجران، حمایت از پناهندگان و متقاضیان پناهندگی است. کانادا بهعنوان یکی از کشورهایی که پایبند به اصول حقوق بینالملل است، چارچوب قانونی را برای پناهندگان فراهم آورده است. پناهندگان واجد شرایط همچنین حق داشتن کارت اقامت دائم و در آینده، حق درخواست شهروندی را دارند، اگر شرایط مورد نیاز را برآورده کنند. بر اساس قوانین مهاجرت و منشور حقوق و آزادیها:
- حق درخواست پناهندگی
- حق برخورداری از روند قانونی بررسی تقاضا
- دسترسی به مراقبتهای درمانی و خدمات اجتماعی عمومی
- دسترسی به آموزش و اشتغال
- حق رسیدگی عادلانه و فرصت دفاع از پرونده
توجه: در سالهای اخیر، بحثها و اصلاحات جدیدی درباره سیاست پناهندگی و مدت زمان رسیدگی مطرح شده است که برخی فعالان حقوق بشر، بهخصوص در زمینه توافقات مرزی با ایالات متحده و قوانین بازگشت سریع، آن را محدودکننده و چالشبرانگیز توصیف میکنند.
ممنوعیت تبعیض و حمایت از حقوق بشر
مهاجران در کانادا از حمایتهای ضدتبعیض برخوردارند. قانون و منشور حقوق و آزادیها در کنار قوانین استانی حقوق بشر، مهاجران را در برابر تبعیض در کار، اجاره مسکن، خدمات عمومی، آموزش و محیط عمومی محافظت میکنند. راهکارهای مقابله با تبعیض:
- شکایت به کمیسیونهای حقوق بشر در سطح استان یا فدرال
- ارائه شکایت به دادگاه حقوق بشر کانادا
- استفاده از مشاوره حقوقی برای دفاع از حقوق
چالشهای حقوقی مهاجران
با وجود مقررات حمایتی گسترده، مهاجران در کانادا با چالشها و محدودیتهایی نیز روبهرو هستند:
محدودیتهای مسیر اقامت: گرچه برنامههای مانند Express Entry و PNP فرصتهای اقامت دائم را فراهم میکنند، روند رسیدگی و مطابقت با شروط سخت میتواند استرسزا باشد و نیازمند برنامهریزی دقیق باشد.
آسیبپذیری کارگران مهاجر: برخی کارگران موقت، بهویژه در مشاغل کمدستمزد، ممکن است با شرایط ناامن کاری، تبعیض یا مهاجرتی مواجه شوند و در شرایطی قرار بگیرند که دسترسی به مسیر مستقیم اقامت دائم برایشان دشوار باشد. فعالان حقوق کار میگویند این وضعیت میتواند باعث آسیبپذیری و بیثباتی اجتماعی شود.
عدم حضور یا وضعیت مهاجرتی نامشخص: افرادی که وضعیت مهاجرتی مشخصی ندارند (undocumented) یا در پروسههای طولانی پناهندگی گرفتار شدهاند، ممکن است از دسترسی به خدمات، حقوق استاندارد و حمایتهای اجتماعی محروم باشند.
جمعبندی
کانادا بهطور کلی یکی از کشورهایی است که حقوق مهاجران را بر اساس حقوق بشر و قوانین مهاجرتی تعریف و حمایت میکند. این حقوق شامل دسترسی به خدمات درمانی، حقوق برابر در محیط کار، حمایت خانوادگی، و حمایت از پناهندگان است. با این حال، مهاجران همواره با چالشهایی نظیر مسیرهای پیچیده حقوق اقامتی، موانع کاری و تبعیض احتمالی روبهرو هستند. آگاهی از حقوق خود، مراجعه به وکیل یا مشاور حقوقی معتبر و استفاده از منابع حمایتی دولتی و غیرانتفاعی، میتواند مسیر مهاجرت را برای شما قابلپیشبینیتر و امنتر کند.
